تبلیغات
شبکه تخصصی مدیریت دانش - یكی از چالشهای بزرگ هر سازمان كسب دانش ضمنی از خبرگان آن سازمان می باشد. از نظر شما چه عواملی در اكتساب دانش ضمنی خبرگان تاثیر گذار می باشند ؟
 
شبکه تخصصی مدیریت دانش
درباره وبلاگ


هدف اصلی تشکیل این وبلاگ به اشتراک گذاشتن اموخته های مدیریت دانش است.
تلاشمان بر این است که هر چند روز یکبار یکی از موضوعات تخصصی مدیریت دانش را مورد بحث و تبادل نظر با جمعی از عزیزان و با  نظارت یکی از برجسته ترین اساتید این حوزه جناب اقای دکتر اخوان قرار دهیم.
در ضمن کسانی که تمایل دارند در شبکه تخصصی مدیریت دانش در تلگرام مرتبط با موضوع وبلاگ عضو شوند شماره خود را برای اینجانب ارسال کنند.



جمع بندی موضوع هفته در كانال مدیریت دانش به آدرس ذیل نیز قابل دسترسی می باشد:
https://telegram.me/knowledge_management

مدیر وبلاگ : مریم فیلسوفیان
مطالب اخیر


نظرات دوستان:

_ روحیات و اخلاق خبره, سیستم پاداش و تنبیه, وجود فرد خبره بمنظور استخراج دانش (مهندس دانش) (معصومه نبی زاده)

_ فرهنگ و سطح بلوغ سازمان. بعنوان نمونه اینکه تا چه اندازه اشتراک گذاری دانش در سازمان ارزش تلقی میشود.

تعریف دانش و آگاهی از وجود دانش موردنظر نزد خبرگان

ویژگیهای روانشناختی خبرگان

نحوه اعمال مدیریت منابع انسانی ؛نظام های انگیزشی و نگهداشت و...

متدولوژی و روش انجام کار یعنی کسب دانش ضمنی از خبرگان؛ اینکه در چه زمانی، با چه مکانیزمی و چه فرد یا افرادی و حتی با استفاده از چه ابزاری اقدام به کسب دانش ضمنی از خبرگان سازمانی شود. (ندا اقبالی)

_ بیشتر از اینکه به فکر کسب و یا استخراج دانش ضمنی خبرگان باشیم بهتر به دنبال ایجاد فضایی برای تبادل و تسهیم دانش به صورت هدفمند از طریق ابزاری همچون انجمن های خبرگی آموزش کاربردی باشیم . البته عواملی همچون اعتماد . فرهنگ سازمانی مکانیزم انگیزشی جانشین پروری و سایر ابزار های برای این کار هم میتونه متناسب با استراتژی و فعالیت هر سازمان مورد استفاده قرار بگیره (شهاب شیدایی)

_ در ارتباط با عوامل اثرگذار بر کسب دانش ضمنی خبرگان میتوان به موارد زیر اشاره نمود.

1. فرهنگ سازمانی، بجای آنکه ساز و کاری مهیا کنیم تا دانش ضمنی را کسب کنیم، ساز و کاری بنا میکنیم تا دانش ضمنی را به اشتراک بگذاریم، اشتیاق در ابراز و ارایه دانش ضمنی با اهرم های انگیزشی میتواند راهکار مناسبی باشد.

2. عامل مالکیت فکری، می‌بایست به اشتراک گذارنده دانش اطمینان کافی از ارایه دانش داشته باشد و به عنوان یک راهکار پس از ارزیابی اثرات مثبت دانش کسب شده شخص از سود حاصل از دانشش ذینفع گردد. در واقع با ارایه دانش بتوان سهام دار دانش کلی گردید. ایجاد inrollment دانشی یا وجهه و شخصیت دانشی یا سهامدار دانشی،اگر حجم موثر دانش کنونی سازمان را 100 واحد در نظر بگیریم من نوعی با ارایه راهکاری نوین میتوانم در یک رقابت سالم دانشی منفعت همکارم را کاهش و یا حتی دانش آن را منسوخ و از رده خارج نموده و دانش خویش را به سازمان بقبولانم. بنظرم جدای از چگونگی کسب و طبقه بندی و ترسیم نقشه دانشی و اتصال و ارتباط دانشهای اکتسابی و جایگذاری در فرایندها و رویه های سازمانی

همچنین نیازمند رویکردی نوین با ایجاد انگیزه و فرهنگ سازی می باشیم تا خبرگان درون و برون سازمان با حرکتی بهمن گون و در فرآیندی رقابتی به مبادی کسب دانش مراجعه کنند، به درگاه ها و یا پورتالهای سازمان، و یا مراجعه حضوری به مهندسین دانش، شاید خبره ای که دانشی را انتقال میدهد خود مهندسی شده دانش را در سیستم در نظر گرفته شده ثبت نماید و ارزیابی، ارزش گذاری و نحوه بکارگیری و بررسی میزان اثرگذاری دانش خبرگان و طی مراحل مالکیت فکری در مسایل مالی پس از این مرحله میتواند انجام گیرد. (مهدی مهریار)

_ همانگونه که مستحضرید، کسب دانش ضمنی از سخت ترین، ظریف ترین، حساس ترین و حیاتی ترین مباحث در مدیریت دانش سازمانی است و به نظر میرسد هرچند برخی عوامل را می توان به طور کلی و عمومی برشمرد ولیکن در اجرا و جزئیات کاملاً مبتنی بر مورد و وابسته به شرایط بسیار متفاوت و دارای پیچیدگی ها و ظرائف خاص خود میباشد.

رویکردها و عوامل عمومی:

1- بسترسازی جبران خدمات علمی و دانشی در حد اقناع و رضایت کارکنان دانشی در ابعاد مادی و معنوی

2- توجه به کیفیت کارها به جای صرفاً کمیت شماری اقدامات

3- ایجاد جو اعتماد واقعی و پرهیز از فضاسازیهای مخرب (چاپلوسی، تملق، دروغ و ...)

4- فرهنگ سازی در راستای انتشار دانش با رویکردهای دقیق و علمی

5- ترویج اخلاق و فضائل اخلاقی مشترک در فضای سازمانی

6- باورها و درک مشترک از توسعه سازمان

7- اشتراک در سهام و مزایای حاصل از انتشار و کاربست دانش ضمنی خبرگان (ضرغامی)

_ تبدیل خبرگی یا Expertise به دانش ضمنی و به اصطلاح خلق “Experiential Knowledge” یکی از مسائل جدی در مدیریت سازمانهاست که پاسخ به این سوال خیلی دامنه دار و گسترده است و واقعا نمیدونم از کجاش باید شروع کرد. اما به جهت ذهن انگیزی فعلا میتونم به مقدمات بحث که مایه های روانشناختی دارد اشاره کنم. اولا باید با ماهیت شناختی اکتساب دانش ضمنی آشنا بشیم که میشه گفت سه ویژگی در این نوع اکتساب است: یکی اینکه اکتساب دانش ضمنی اساسا مقوله ای است شخصی و فردی یا individual. دوم اینکه دانش ضمنی ماهیتا اون اطلاعاتی رو در بر میگیره که شخص برای پاسخدهی مناسب به محیط خاص پیرامونی در ذهنش گردآوری میکنه سوم اینکه دانش ضمنی زمانی بدرد شخص میخوره که بخواد به اون دسته از اهدافی که مبتنی بر تفکر ارزشیش هست برسه. این مقدمه بحث کاملا صبغه شناختی یا cognitive داره که اگر این مقدمه تو ذهن بمونه در درک فرایند اخذ دانش ضمنی كه منجر به حل مساله میشه و بحثی فراشناختی یا metacognitive هست میتونه کمک کنه. اما برای تحقق هدف بحث، اولا به طور سیستماتیک این کار فراتر از ابزارهایی مثل مصاحبه نیاز به "نهادسازی سازمانی" و چیزی با عنوان "نظام اخذ دانش ضمنی" یا “Tacit Capturing System” در سازمان داره. بالطبع آدمهایی هم میخواد و سازوکارهایی. مثلا یکی از این افراد، فردی است جامع نگر و ذووجوه با عنوان Knowledge Developer یا گسترش دهنده دانش سازمانی که باید توانمندی های مرتبطی رو دارا باشه. و یا اینکه به تسهیلگر یا facilitator و مهندس دانش و از این قبیل افراد نیاز داره كه شرح وظایفشون مفصله. تقسیم بندی دانش مورد نظر و غایی به سه دسته دانش چرایی یا know-why، دانش چگونگی یا know- how و دانش چیستی یا know-what هم یکی از سازوکارهاست. نکته ای که راجع به فرایند به ذهن میرسه اینه که نقطه ثقل فرایند اکتساب در فرهنگ و اهداف سازمان قرار داره و شروع فرایند به ایجاد یک محیط مشارکتی یا collaborative که خودش مبتنی است یر یک سری اقدامات متوالی دیگه مثل انتخاب افراد، زمان و مکان مناسب وابسته است. در اینجا مهندس دانش با مشکلات عدیده ای در برقراری یک نظام دانش بنیان مواجهه که یکی از اونا اینه که بدونه دانش در کجای سازمان قرار داره که به نظر میاد هزینه بره که انتخاب بهترین شیوه و زمان از هزینه ها کم میکنه، چند تا مفروض کلیدی هم اینجا هست از جمله اینکه اولا دانش در ذهن و ضمیر خبرگانه و باید اون رو فهمید. دوم اینکه یک فرد خبره مقدار زیادی از دانش خاصی را به همراه داره. سوم اینکه خبرگان همیشه و براحتی در دسترس نیستن. آخر اینکه بعضی از دانشهای خبرگان خاصند و نیاز به روشهای خاص استخراج دارن (دکتر سعید قربانی)

_ مهندس دانش ، فرد خبره  و حوزه و میزان تخصص فرد خبره و مهندس دانش مهم هستند. در واقع یکی از مهمترین عوامل در فرایند اکتساب دانش جنبه های انسانی ان است. همچنین فضایی که در ان اکتساب دانش صورت میگیرد از دیگر عوامل می باشد. تعهد فرد نسبت به سازمان، تجربه افراد دیگر در زمانهای گذشته و فرهنگ سازمانی نیز در اکتساب دانش ضمنی خبرگان تاثیرگذار می باشند.

- همراستایی استراتژی اکتساب دانش با استراتژی های سازمان

-تعامل بالای فرد خبره با مهندس دانش

-سوالات آغازی و چگونگی مطرح کردن آنها از فرد خبره

از دیگر عوامل موثر بر اکتساب دانش ضمنی خبرگان می باشد. ( مریم فیلسوفیان)

_ فرد خبره می تواند داخل سازمان و یا بیرون از سازمان باشد. همچنین دانش ضمنی فردی و دانش ضمنی گروهی داریم(مدل نوناکا) که برای اکتساب و اجتماعی کردن هرکدام راه حل هایی ارایه شده. راه حل IT مثل داده کاوی هاو استفاده از شبکه های درون و بیرون سازمانی و راه حل های دیگر مثل برگزاری جلسات و سمینارهاو... همچنین مناسب بودن ساختار سازمانی برای نواوری و خلاقیت نیز اهمیت دارد. راهکارهایی برای تشویق خلاقیت در سازمان...(الناز رفیعی پور)

_ به نظر من ابتدا باید حیطه فعالیت و صاحبان دانش را مشخص کرد. یعنی این فرد در بخش صنعت است یا خدمت. یا بهتر بگویم شغلش صنعتی است یا خدماتی.در مواجهه با فرد صنعت کار می شود از شیوه های استاد شاگردی استفاده کرد. اما در بخش خدمات نظر شخصی من این است که بهتر است اصلا دنبال اکتساب دانش از این افراد نرفت. چون آدم را از سازمان زده می کنند و به جای ارایه دانش درست به نقل خاطرات شکست های سازمانی خود می پردازند. خصوصا در سازمان هایی که عوامل رشد برای کارکنان فراهم نیست این معضل پر رنگ تر است (هاجر عطاران)

_ در فرآیند اکتساب دانش از یک فرد خبره، سه عامل همانند سه رأس مثلث با هم در ارتباط بوده و تعیین کننده اثربخشی اکتساب دانش می‌باشند: 1) فرد خبره؛ 2) مهندس دانش و 3) دانش. هر یک از این عوامل به نوبه خود متأثر از عوامل دیگری می‌باشند. به عنوان مثال ویژگی‌های شخصیتی فرد خبره و قابلیت‌های ادارکی عمومی (General Mental Ability) وی می‌تواند در اثربخشی اکتساب دانش نقش داشته باشد. آشنایی مهندس دانش با حوزه تخصصی فرد و تسلط او به تکنیک‌های مختلف استخراج دانش نیز می‌تواند در فرآیند مذکور مؤثر باشد. در نهایت نوع دانش (دانش چیستی یا دانش چگونگی) و سطح آن (عمیق یا سطحی بودن) نیز می‌تواند اثربخشی فرآیند اکتساب دانش را تحت الشعاع قرار دهد. (حسینی سرخوش)

_ اکتساب دانش، باید به درستی هدف گذاری شود، هزینه منفعت آن مشخص باشد، مخاطب استفاده کننده از خروجی آن مشخص باشد، حتی الامکان باید از خروجی های کتابچه ای و سندی اجتناب شود، مدل سازی و توان مهندسی دانش از مهم ترین توانمندی های مورد نیاز برای تیم یا فردی است که برای رفع یک مساله کاری دست به دامن اکتساب دانش می شود. مدیوم یا محملی که خروجی نهایی کار در آن به دست کاربر نهایی می رسد باید به خوبی طراحی شده باشد. اصولا برنامه ریزی در اکتساب دانش از اجرای آن مهم تر است. چه بسا پروژه هایی در نه تنها کشور ما بلکه در جهان تحت این نام انجام شده اند اما خروجی جز اسنادی که یکی دو گزارشگر تلویزیونی هم بهتر از آن را می توانستند ایجاد کنند به دست داده است. مهندسی دانش، قرابت بالای با مفاهیمی مثل مهندسی نرم افزار دارد، در اصل در مهندسی نرم افزار، یک مهندس نرم افزار به دنبال تدوین سیستمی خواسته های مشتری است که دانش نهان در ذهن اوست، این کار را ممکن است به چند هدف انجام دهد: تبدیل خواسته های کلامی مشتری به خواسته های سیستمی که توسط برنامه نویسان قابل درک باشد؛ تبدیل نیازمندی های به شبه کدهایی که فرایند تولید محصولات نرم افزاری را ساده تر کند و تضمین امکان تطبیق خروجی های نهایی با خواسته مشتری. علم مهندسی دانش بسیار از مدیریت دانش قدیمی تر است و تکنیک های آن جافتاده تر و استاندارد تر است. اکتساب دانش بسیار به علوم مهندسی نزدیک است تا علوم میان رشته ای مثل مدیریت دانش. قسمت عمده ای از اکتساب دانش و تکنیک های متنوعی که برای آن به کار می رود و شاید به گوش دوستان آشنا باشد در اصل مرتبط با بخشی از کار تحت عنوان Knowledge Elicitation یا برون کشی دانش از ذهن خبره است. طبیعی است هر چه به سمت طیف Tacit دانش در ذهن خبره پیش برویم تکنیک ها و اعمال آن ها پیچیده تر می شود و صد البته اراده خود خبره بر کمک به بازیابی آن چه در مغز او کد شده و حتی خود به یاد نمی آورد بسیار مهم است.
مدل سازی دانش هم که سطوح و پیچیدگی های خاص خود را دارد که من توصیه می کنم دوستان در این زمینه یا مطالعه مدل هایی مثل CommonKADS، SPEDE، MOKA و ... دقیق تر با این مقوله آشنا شوند.آشنایی با مدل سازی پیشرفته دید شما به مفاهیمی مثل نقشه دانش، سازمان دهی دانش، بازیابی دانش و ... را اساسا متحول خواهد کرد.

قسمتی از برون کشی دانش و اعتبارسنجی آن در بخش های پیچیده تر و ضمنی تر دانش بر اساس همین تکنیک های مدل محور امکان پذیر است که فکر کنم یکی دو مورد را دوستان در حوزه دانش مفهومی (دانش چیستی) مثل دسته بندی مفاهیم یا Triadic Extraction مورد اشاره قرار دادند. ببخشید روده درازی کردم در ارسال قبلی ممکن است اشتباه برداشت شود: دسته بندی مفاهیم (Concept Sorting) یک تکنیک است و استخراج سه تایی (Triadic Extraction) تکنیک دیگر، طوری که نوشته بودم این گونه برداشت می شد که یکی معادل انگلیسی دیگری است!!! (خشایار)

_از منظر برخی محققین در اكتساب دانش عواملی چون مهندس دانش، فرد خبره، حوزه دانش یا مساله و همچنین فرایند اكتساب تاثیر گذار خواهند بود...

دانش: مواردی كه دارای اهمیت می باشند شامل : نوع مساله و پیچیدگیهای دانش، دسترسی، حوزه های مورد نظر، ساختار دانش

فرایند اكتساب: مواردی كه دارای اهمیت می باشند شامل : میزان زمانبر بودن تكنیك، اثر بخشی فرایند، كاربر پسند بودن و جذب مخاطب (خبره)، سهولت اجرا

خبره: مواردی كه دارای اهمیت می باشند شامل : ویژگیهای شخصیتی، تخصص، مهارتهای شناختی، شرایط مناسب مانند زمان و مكان

مهندس دانش: مواردی كه دارای اهمیت می باشند شامل : دانش و تجربه فرد در فرایند استخراج، تجربه بكارگیری تكنیكها، میزان آشنایی با حوزه مورد نظر و مسایل شناختی (دکتر اخوان)

_ همانطورکه درموضوع هفته بیان شده درسازمانهای اجرایی که بیشتر با امور جاری صفی بیشتر روبرو هستند واقعا یکی از معضلات این است که کارکنان دانش ضمنی کسب شده راحاضر به انتقالشان نیستند واتفاقا این افراد معمولا درجاهای کلیدی سازمانها وشرکتها هستند ومدیران هم یکی از دغدغه شان این است که چگونه میتوانند دانش ضمنی آنها را به دانش آشکار درآورند. به نظر میرسد چنانچه زیرساختهای فرهنگی برای طولانی مدت ایجاد شودتا آشکار کردن دانش ضمنی در سازمان نهادینه شود دراین مسیر راهگشاست همچنین چنانچه فرد صاحب دانش اطمینان حاصل نماید که این دانش به نام وی درسازمان ثبت میگردد وبه نوعی مالکیت فکری وی حفظ میشود مناسب باشد ونیز این فرد باید تشویق شوز تا دانش خود را مستند کند و انگیزش وی را برای این امر زیاد نمود این افزایش انگیزش ممکن است در ارائه پاداشهای مالی یا ارتقا پست یاسایر عوامل انگیزشی باشد (نجاتی)

 

با توجه به نظرات دوستان جمع بندی نهایی توسط دکتر اخوان به شرح ذیل انجام پذیرفت:


1. قطعا چنانچه شرایط مناسب در سازمان فراهم باشد، شاید مقوله ای تحت عنوان اکتساب دانش ضمنی خبرگان کمتر به عنوان یک چالش مطرح باشد، برخی موارد عبارتند از:

- فرهنگ سازمانی مشوق اشتراک دانش

- به رسمیت شناختن حق مالکیت معنوی

- تقویت باورها و درک مشترک

- ایجاد جو اعتماد واقعی و پرهیز از فضاسازیهای مخرب

- ترویج اخلاق و فضائل اخلاقی مشترک در سازمان

2. ولی به هر حال بسیاری از سازمانها همواره با این موضوع درگیر بوده و به دنبال راههایی برای اکتساب دانش ضمنی خبرگان خود می باشند. معمولا کارکنان خبره نیز حاضر به انتقال دانش ضمنی خود نیستند واتفاقا این افراد معمولا درجاهای کلیدی سازمانها وشرکتها هستند ومدیران همواره دغدغه شان این است که چگونه میتوانند دانش ضمنی آنها را ثبت و ضبط نمایند...

3. نکته مهم که باید به آن توجه داشت این است که اکتساب دانش، باید به درستی هدف گذاری شود، هزینه منفعت آن معلوم بوده و مخاطب استفاده کننده از خروجی آن نیز مشخص باشد.

4. قسمت عمده ای از اکتساب دانش یا knowledge acquisition و تکنیک های متنوعی که برای آن به کار می رود در اصل مرتبط با بخشی از کار تحت عنوان Knowledge Elicitation یا برون کشی دانش از ذهن خبره است که گاه در ادبیات بصورت معادل نیز استفاده می گردند. طبیعی است هر چه به سمت طیف Tacit دانش در ذهن خبره پیش برویم تکنیک ها و بکارگیری آن ها پیچیده تر می شود و صد البته اراده خود خبره بر کمک به بازیابی آن چه در ذهن او نقش بسته و حتی خود به یاد نمی آورد بسیار مهم است.

5. در مرحله اجرا نقطه ثقل فرایند اکتساب در فرهنگ، اهداف و راهبردهای سازمان قرار دارد و شروع فرایند به انتخاب درست افراد، زمان و مکان مناسب وابسته است.

6. متدولوژی و روش انجام کار یعنی شیوه کسب دانش ضمنی از خبرگان؛ اینکه در چه زمانی، با چه مکانیزمی و چه فرد یا افرادی و حتی با استفاده از چه ابزاری اقدام به کسب دانش ضمنی از خبرگان سازمانی شود موارد مهمی هستند.

7. همواره می بایست موارد انگیزشی را مد نظر قرار داد، بعنوان مثال به فرد صاحب دانش اطمینان بدهیم که دانش به نام وی درسازمان ثبت میگردد وبه نوعی مالکیت فکری وی حفظ میشود و پاداشهای مادی و معنوی متناسب در نظر گرفته شود.

8. در اكتساب دانش عواملی چون مهندس دانش، فرد خبره، حوزه دانش یا مساله و همچنین فرایند اكتساب تاثیر گذار خواهند بود... که موارد حایز اهمیت در هر عامل عبارتند از:

- مهندس دانش: دانش و تجربه فرد در فرایند استخراج، تجربه بكارگیری تكنیكها، میزان آشنایی با حوزه مورد نظر و مسایل شناختی

- خبره: ویژگیهای شخصیتی، تخصص، مهارتهای شناختی، شرایط مناسب مانند زمان و مكان

- دانش: نوع مساله و پیچیدگیهای دانش، دسترسی، حوزه های مورد نظر، ساختار دانش

- فرایند اكتساب: میزان زمانبر بودن تكنیك، اثر بخشی فرایند، كاربر پسند بودن و جذب مخاطب (خبره)، سهولت اجرا







نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 30 آبان 1396 06:31 ب.ظ
برادر من توصیه کرد که من این وبلاگ را دوست دارم. او کاملا درست بود.
این پست واقعا روزم را ساخت. تو نمی توانی تصور کنی
فقط چقدر زمان برای این اطلاعات صرف شده بودم! با تشکر!
دوشنبه 16 مرداد 1396 10:14 ب.ظ
Hi there Dear, are you genuinely visiting this web page on a regular basis, if so
then you will definitely take good know-how.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:09 ق.ظ
Hey there! I just want to give you a huge thumbs up for your great info you have
here on this post. I will be returning to your web site for more soon.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :